اصل : « فَإِنَّ أَمْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله مِثْلُ الْقُرْآنِ ، نَاسِخٌ وَمَنْسُوخٌ ، وَخَاصٌّ وَعَامٌّ ، وَمُحْكَمٌ وَمُتَشَابِهٌ ، قَدْ كَانَ يَكُونُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله الْكَلامُ لَهُ وَجْهَانِ : كَلَامٌ عَامٌّ وَكَلَامٌ خَاصٌّ مِثْلُ الْقُرْآنِ ، وَقَالَ اللَّهُ - عَزَّ وَجَلَّ - فِي كِتَابِهِ : « ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا » « 1 » فَيَشْتَبِهُ عَلى مَنْ لَمْ يَعْرِفْ وَلَمْ يَدْرِ مَا عَنَى اللَّهُ بِهِ وَرَسُولُهُ صلى الله عليه و آله » . شرح : مىآيد در باب پنجاه و دومِ « كِتَابُ الْحُجَّة » كه : آيت : « ما آتاكُمُ » دالّ بر تفويض اللَّه تعالى است اظهار بعضِ كار دين را سوى رسول و اوصياى او عليهم السلام . مراد به مَا آتاكمُ چيزى است كه گفته به ايشان و منسوخ نشده ، خواه در امر و خواه در نهى و خواه در غير آنها . و مراد به مَا نَهاكُم چيزى است كه نگفته به ايشان ، و تعبير از آن به مَا نَهاكُمْ عَنْه براى اشارت به نهى از كثرت سؤال است ، چنانچه گذشت در حديث پنجمِ باب سابق . و مخالفان نيز اقرار به اين دارند ، چنانچه در كتاب مسلم نقل شده از رسول اللَّه صلى الله عليه و آله كه گفت كه : مَا نَهَيْتُكُم عَنْه فَاجْتَنِبُوه وَمَا أَمَرْتُكُم بِهِ فَافْعَلُوا مِنْه مَا اسْتَطَعْتُم فَإنَّما أهْلَكَ الَّذِينَ مِن قَبْلِكُم كَثْرَةُ مَسائِلِهِم وَاخْتِلافُهُمْ عَلى أنْبِيائِهِم . « 2 » آنچه نهى كردم شما را از آن ، پس دورى كنيد از آن ، و آنچه امر كردم شما را به آن ، پس به جا آريد از آن ، آنچه توانيد . و بسيار مپرسيد ؛ چه جهنّمى نكرده امّتانى را كه پيش از شما بوده‌اند ، مگر بسيارى پرسيدن ايشان و افتراى ايشان بر پيغمبران خود . فاء در فَيَشْتَبِهُ براى تفريع است بر اين كه معنى قرآن و حديث ، دو احتمال داشت و احتمال قصد جميع و قصد بعض در آنها بود و پيغمبر منع كرده بود اصحاب خود را از بعض پرسيدن‌ها . يعنى : چه به درستى كه كار پيغمبر صلى الله عليه و آله كه حديثش باشد ، مانند آيات قرآن ، بعضى

--> ( 1 ) . حشر ( 59 ) : 7 . ( 2 ) . صحيح مسلم ، ج 7 ، ص 91 ، كتاب الفضائل ، باب توقيره صلى الله عليه و سلم .